عزيز الله بيات

303

تاريخ تطبيقى ايران با كشورهاى جهان ( فارسى )

همين منظور در سال 684 هجرى ( 1285 م . ) نامه‌اى براى پاپ هونور يوس چهارم فرستاد و در سال 686 هجرى ( 1287 م . ) هيأتهاى ديگرى از طرف وى عازم اروپا شدند و در سال بعد با نامه‌هايى از پاپ نيكولاس چهارم و ادوارد اول پادشاه انگلستان و فيليپ لوپل پادشاه فرانسه بازگشتند . گيخاتو ( 690 - 694 ه . ق . ) ( 1291 - 1294 م . ) بعد از مرگ ارغون برادرش گيخاتو جانشين او شد . او خواجه صدر الدين احمد خالدى زنجانى را به سمت وزارت خود برگزيد . در سال 690 هجرى عده‌اى از تركمانان و يونانيان بلاد روم سر به شورش برداشتند و گيخاتو شورشيان را سركوب كرد . به دليل زياده‌رويهاى ايلخان و خواجه صدر الدين وزير ، كار به جايى رسيد كه خزانه به كلى تهى شد . خواجه صدر الدين براى رفع اين بحران به صلاحديد يكى از دوستان خود تصميم گرفت ، مانند كشور چين به جاى معامله با سيم و زر از پول كاغذى استفاده كنند . به اين سبب در سال 669 ه . ق . پولى به نام جاو كه شباهت زيادى به اسكناس امروزى داشت در قلمرو ايلخان منتشر كرد ، ليكن اكثر اهالى شهرهاى بزرگ ايران از قبول آن خوددارى كردند . گيخاتو ناچار فرمانى مبنى بر لغو جاو صادر كرد . او در اواخر سالهاى سلطنت خود با سركشى و شورش بايد و نوهء هولاكو روبرو شد و در سال 694 به دست امير طغاجار كه يكى از سران سپاه گيخاتو و در باطن ، طالب سلطنت بايدو بود در مغان كشته شد . گيخاتو معاصر است با ملك ركن الدين پسر ملك شمس الدين ( 677 - 705 ه . ق . ) از آل كرت و نظام الدين حسن پسر جلال الدين طيب شاه ( 688 - 725 ه . ق . ) از ملوك شبانكاره و جلال الدين سيور غتمش پسر قطب الدين ( 681 - 691 ه . ق . ) از قراختائيان كرمان و امير مبارز الدين محمد ابن غياث الدين حاجى ( 660 - 723 ه . ق . ) از آل مظفر و افراسياب پسر يوسف شاه ( 688 - 695 ه . ق . ) از اتابكان لر بزرگ و حسام الدين عمر پسر جمال الدين ( 693 - 695 ه . ق . ) از اتابكان لر كوچك . مهمترين حوادثى كه در دوران سلطنت گيخاتو و معاصران ايرانى او ساير كشورهاى